Ankara’da 7-8 Temmuz’da düzenlenecek olan NATO Zirvesi’yle Türkiye 2004’ten sonra, Ankara ise tarihinde ilk kez bu kadar büyük bir uluslararası toplantıya ev sahipliği yapacak.
Zirvenin yaklaştığı günlerde güvenlikle ilgili boyutları ve Ankara’da hayatın durmasına yol açmaya kadar giden önlemleri ile konuşulan toplantıda 32 üye ülke liderinin NATO’nun geleceği ile ilgili alacağı kararlar önemli olacak.
ABD ile NATO’nun Avrupa kanadı arasındaki görüş ayrılıklarının arttığı, ittifakın geleceğine ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde gerçekleştirilecek Ankara zirvesinde, NATO’nun önümüzdeki yıllara ilişkin yol haritası şekillendirilecek.
Bu arada zirveden önce beş Avrupa ülkesinin liderleri Almanya’da bir araya geldi. Toplantıda müttefikler arasında koordinasyon arayışı gündemde.
NATO ile ilgili alınacak kararların yanı sıra Ankara için zirvenin en kritik unsurlarından biri de ABD Başkanı Donald Trump’ın katılımı olacak.
Türkiye’ye son gelen ABD Başkanı 17 yıl önce Nisan 2009’da Barack Obama olmuştu.
DW Türkçe’den Gülsen Solaker’in haberine göre Ankara zirvesi kapsamında 32 ülkenin devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı NATO oturumunun yanı sıra savunma sanayi ile ilgili düzenlenecek olan forum ve diğer etkinlikler öne çıkıyor.
Zirvenin resmi programı 7 Temmuz günü öğleden sonra dışişleri bakanları düzeyinde düzenlenecek olan İstanbul İş Birliği Girişimi toplantısı ile başlayacak.
Bu çerçevede girişime üye olan Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) dışişleri bakanlarına, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ev sahipliği yapacak.
İstanbul İş Birliği Girişimi (İİG), NATO tarafından 2004 yılındaki İstanbul Zirvesi’nde başlatılan ve Orta Doğu bölgesindeki ülkelerle güvenliğe dayalı ikili iş birliğini teşvik etmeyi amaçlayan bir ortaklık programı olarak biliniyor.
Bu girişime özellikle Türkiye önem veriyor. Ankara, NATO’nun güney komşularıyla ortaklığını geliştirmesini ve bölgeye 360 derece güvenlik anlayışıyla yaklaşmasını amaçlıyor.
Zirvenin ilk günü olan 7 Temmuz akşamı verilecek resmi yemekle liderler düzeyinde ilk temaslar kurulacak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde düzenlenen yemeğe konuk liderler ve eşleri katılacak.
Aynı akşam, dışişleri bakanları düzeyinde NATO-Ukrayna Konseyi formatında bir çalışma yemeği de yapılacak.
Bu toplantıya 32 ülkenin dışişleri bakanlarının yanı sıra Ukrayna Dışişleri Bakanı ve Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas iştirak edecek.
Zirvenin ikinci günü olan 8 Temmuz’da ise ana oturum düzenlenecek.
Eskiden NATO Zirvesi oturumları birden fazla oluyordu ancak son yıllarda çok fazla oturumun verimli olmadığı düşünülerek tek bir ana oturum düzenleniyor. Bu oturumun yaklaşık 3-4 saat sürmesi bekleniyor.
Bu oturumun ardından NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin basın toplantısı düzenleyerek zirve sonuçlarını değerlendirmesi planlanıyor. Zirve sonuç bildirgesinin kısa ve net tutulması, somut taahhütleri ön plana çıkarması bekleniyor.
Zirveye 32 NATO üyesi ülkenin devlet ve hükümet başkanları katılacak.
Buna ek olarak Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy de önemli davetliler arasında.
AB’yi zirvede hem Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen hem de Avrupa Konseyi Başkanı António Costa temsil edecek.
Ayrıca “AP4” olarak adlandırılan Asya Pasifik dörtlüsü Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Yeni Zelanda’nın liderleri de Ankara’da zirve marjında yapılacak toplantılara katılacak.
Zirve sırasında NATO oturumlarının yanı sıra liderler arasında ikili görüşmeler de gerçekleşecek.
ABD Başkanı Trump, NATO zirvesine ilişkin “Erdoğan çok güçlü bir adam. Ülkesini çok seviyor ve çok saygı değer bir lider. Erdoğan’a duyduğum saygıdan dolayı NATO zirvesine geliyorum. Erdoğan olmasaydı belki zirveye gitmezdim” ifadelerini kullandı.
Ankara zirvesinin gündeminde NATO’nun şu anda içinde bulunduğu kritik dönemde müttefikler arası ilişkiler kapsamında bir dizi önemli başlık yer alacak.
Zirve aslında İttifak’ın hem iç birliğini hem de dışa dönük caydırıcılığını test edecek kritik bir buluşma olarak düşünülüyor.
Bu kapsamda öne çıkan ana gündem başlıkları NATO’nun geleceği, savunma harcamaları, yük paylaşımı, Rusya-Ukrayna Savaşı, Avrupa güvenliği ve Orta Doğu’daki gelişmeler olarak sıralanıyor.
Zirvenin en önemli amacı, İttifak’ın birlik ve bütünlüğünü somut şekilde ortaya koymak.
Rusya’nın Ukrayna işgali ve ardından Trump’ın NATO’ya yönelik yaptığı açıklamalar üye ülkeler arasında özellikle de ABD ile Avrupa ülkeleri arasındaki siyasi görüş farklılıklarını açığa çıkarmış ve NATO’nun geleceğine ilişkin soru işaretleri oluşmuştu.
Bu nedenle Ankara’daki zirvede bu soru işaretlerini gidermek için ne gibi kararlar alınacağı yakından takip ediliyor. Zirvenin sonunda çekilecek olan aile fotoğrafı ve liderlerin buna tam katılımı İttifak’ın bütünlüğünü temsil eden önemli bir gösterge olacak.
Zirvenin öne çıkan başlıklarından biri de müttefiklerin özellikle de Avrupa ülkelerinin savunmaya ayırdıkları bütçe olacak.
ABD’nin Avrupa’nın savunmasındaki rolünü kademeli olarak azaltma eğilimi sonrasında Avrupa ülkeleri 2025 Lahey zirvesinde alınan karar kapsamında savunma harcamalarını artırma yoluna gitmişti.
Bu yılki zirvede de “yük paylaşımı” konusu yine ağırlıklı olarak öne çıkacak ve özellikle Avrupa ülkelerinin attığı adımlar değerlendirilecek.
2025 Lahey Zirvesi’nde alınan, gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 5’i hedefinin (yüzde 3,5 klasik savunma harcamaları, yüzde 1,5 bağlantılı harcamalar olmak üzere) Ankara’da irdelenmesi bekleniyor.
Bu arada Türkiye bu hedefe en geç 2030 yılı sonunda ulaşmayı planlıyor.
Zirve programı kapsamında 7 Temmuz’da, Ankara Ticaret Odası Kongre Merkezi’nde Savunma Sanayi Forumu da düzenlenecek.
Bu forumda füze yetenekleri, elektronik harp ve istihbarat-izleme-keşif (ISR) alanlarındaki eksikliklerin giderilmesi için çok taraflı projeler masaya yatırılacak.
Son 3-4 yılda zirvenin bir yan etkinliği şeklinde tasarlanan bu forum, ilk kez Ankara’daki NATO Zirvesi’nde resmi programın bir parçası haline gelecek ve bundan sonra da sürdürülecek.
Zirvede Ukrayna’daki savaş da önemli gündem maddelerinden biri olacak. Müttefiklerin, Ukrayna’ya devam eden desteği, ekipman teminini ve uzun vadeli dayanıklılık mekanizmalarını ele alması ama aynı zamanda barış müzakerelerinin de konuşulması bekleniyor.
Zirve nedeniyle Ankara’da kapsamlı güvenlik önlemleri alındı.
6-12 Temmuz tarihleri arasında birçok kamu personeli idari izinli sayılacak. Protokol güzergahları, konaklama yerleri ve zirve alanı “kırmızı alan” olarak belirlendi. Esenboğa Havalimanı ana kullanım noktası olurken Akıncı Üssü ve genişletilen Etimesgut Havalimanı da devrede.
Böyle büyük bir zirveye ilk kez ev sahipliği yapacak olan Ankara’da güvenlik tedbirleri NATO Güvenlik Ofisi (NOS) ile koordinasyon içinde yürütülüyor.
Bu arada Ankara’da zirve haftası boyunca, şehir genelinde toplam 4 bin 434 adet açık hava iletişim noktasında farklı konseptlerde tanıtımlar yapılacak.
Zirve kapsamında 48 bin 841’i Emniyet, 7 bin 447’si Jandarma personeli olmak toplam 56 bin 288 güvenlik personeli görevlendirilecek.
